معمار آرزوها ; زمان معمار است

شهاب شهیری: شکوه و معماری ایران به ویژه در دوران اسلامی، به تزئین وآرایش آن بستگی دارد. هنرهای اسلامی از هنرهای تزئینی وکاربردی گرفته تا احداث زیباترین بناهای مذهبی، دارای اهمیت واعتبار ویژهای است. تزئیناتی چون آجرکاری، گچبری، کاشیکاری،حجاری و غیره در تمامی ادوار اسلامی رواج داشته و در هر دوره ای با امکانات آن دوره پیشرفت کرده است. هنرمندان این رشته ازهنرهای اسلامی با بهرهگیری از انواع نقوش نظیر نقوش وطرحهای گیاهی، هندسی و خطاطی بر روی انواع مصالح ساختمانی به معماری ایرانی اهمیت ویژه ای بخشیدند.

دو محراب بسیار زیبا و جالب توجه یکی مربوط به دوران سلجوقی و دیگری مربوط به دوره ایلخانی میباشد:

مشخصات اثر:

طول محراب: 140 سانتیمتر، عرض: 111 سانتیمتر،کتیبه ها: خطوط کوفی و ثلث، دوره: سلجوقی (قرن پنجمهجری قمری)، شماره اثر: 3286 مشخصات بالا مربوط به یک محراب کوچک سنگی از دورهسلجوقی است که از میمه اصفهان به موزه ملی ایران منتقل شده ودر موزه دوران اسلامی تالار سلجوقی (قرون 5 و 6 هجریقمری)به نمایش گذاشته است. قسمت اعظم محراب با آیات قرآن مجیدبه خط کوفی، سبک دورة سلجوقی و خط ثلث تزئین شده بر روی ستونهای کوچک و بزرگ و حواشی محراب و همچنین قسمت طاق مانند آن نقوش شاخ و برگ دیده میشود. نام سازنده محراب در بالا و پایین آن آمده است.

در حاشیه پهن محراب قسمتی از آیه 255 سوره البقره دیدهمیشود. متن آیه تا آنجا که در حاشیه محراب به خط کوفی نوشتهشده چنین است:

الله لا اله الاهوالحی القیوم لا تاخذه سنه ولا نوم له مافیالسماوات و مافی الارض من ذاالذی یشفع عنده الاباذنه یعلم مابین ایدی...» در قسمت طاق محراب قسمتی از آیه 78 سوره الاسراء به خطکوفی چنین آمده است:

«اقم الصلوة لدلوک الشمس الی غسق اللیل و قرآن الفجرانقرآن الفجر کان مشهودا» در قسمت محصور بین دو طرف طاق جمله زیر به خط کوفیدیده میشود:

«لااله الاالله محمد رسول الله» در حاشیه محصور بین دو ستون بزرگ محراب آیه 18 و آغاز آیه19 از سوره آلعمران به خط ثلث آمده که قسمتی از آیه 18 و آغازآیه 19 آن از بین رفته است:

«شهد الله انه لااله الاهو و الملائکه و اولواالعلم قائما بالقسطلاالهالاهو...» که قسمت از بین رفته این آیات چنین است:

«... العزیزالحکیم» و «ان الذین عندالله الاسلام».

در قسمت طاق محراب بالای دو ستون کوچک جمله زیر دیدهمیشود:

«اقبل علی صلائک ولا تکن منالغافلین» در میان دو ستون کوچک محراب در نقش قندیل مانند جمله«الملک لله» به خط کوفی و در قسمت زیر قندیل جمله «فرغابراهیم بنمحمد بن...» دیده میشود.

در حاشیه بالایی محراب (بالای حاشیه پهن) نام سازندهمحراب چنین آمده است:

«اللهم اغفرللعبد المذنب صانع هذا المحراب ابراهیم بن علی ولمن قال آمین» سایر قسمتهای دیگر محراب با نقوش هندسی،گیاهی و شاخ و برگ تزئین شده است.